Polikistik over sendromu (PKOS), üreme çağındaki kadınların yaklaşık her on kişiden birini etkileyen, hormonal ve metabolik yönleri olan bir durumdur. Belirtileri kişiden kişiye değişir; bu nedenle tanı ve takip kişiye özel planlanır.
Belirtileri nelerdir?
- Düzensiz, seyrek ya da hiç olmayan adet
- Sivilce ve yağlı cilt
- Yüz ve vücutta tüylenme artışı, saç dökülmesi
- Kilo alma eğilimi, özellikle bel çevresinde yağlanma
- Gebe kalmada güçlük
- Boyun ve koltuk altında ciltte koyulaşma (insülin direnci bulgusu)
Tanı nasıl konur?
Yetişkinlerde tanı için aşağıdaki üç ölçütten en az ikisinin bulunması ve benzer tabloya yol açan tiroid, prolaktin ve böbrek üstü bezi hastalıklarının dışlanması gerekir:
- Seyrek ya da hiç olmayan yumurtlama
- Klinik bulgularla veya kan testiyle gösterilen erkeklik hormonu fazlalığı
- Ultrasonda polikistik over görünümü
Ergenlik döneminde yumurtalıkların görünümü normalde de polikistik olabileceğinden bu yaşlarda ultrason ölçütü kullanılmaz.
Adındaki "kist" ifadesi yanıltıcı olabilir: Bunlar ameliyat gerektiren kistler değil, olgunlaşmamış küçük yumurta keseleridir.
Nasıl yönetilir?
- Yaşam tarzı: Fazla kilolu kişilerde kilonun yalnızca %5–10'unun verilmesi bile adet düzenini ve yumurtlamayı iyileştirebilir. Düzenli egzersiz ve dengeli beslenme tedavinin temelidir.
- Adet düzeni ve cilt bulguları: Uygun kişilerde hormonal ilaçlar kullanılabilir.
- İnsülin direnci: Gerektiğinde insülin duyarlılığını artıran ilaçlar eklenebilir.
- Gebelik isteği: Yumurtlamayı uyaran tedaviler planlanır.
Uzun vadede nelere dikkat edilmeli?
PKOS; tip 2 diyabet, gebelik şekeri, kolesterol yüksekliği ve uyku apnesi riskini artırabilir. Uzun süre adet görülmemesi rahim iç zarında kalınlaşmaya yol açabilir. Bu nedenle düzenli kontroller önemlidir.
Üç aydan uzun süredir adet görmüyorsanız mutlaka değerlendirilmelisiniz.
Son güncelleme: 12 Haziran 2026 · Editör: Op. Dr. Bülent Babaoğlu · İletişim: 0536 939 72 47