Anne Karnında Kan Nakli: Fetal Anemi Nedir, Nasıl Tedavi Edilir?

Fetal anemi, anne karnındaki bebeğin kanında yeterli alyuvar (eritrosit) bulunmaması durumudur. Ağır olduğunda bebekte kalp yetmezliğine ve hidrops fetalis adı verilen yaygın sıvı birikimine yol açabilir. Anne karnında kan nakli (intrauterin transfüzyon), bu durumun en etkili tedavisidir ve ülkemizde sınırlı sayıda merkezde uygulanabilmektedir.

Fetal anemi neden olur?

1. Kan uyuşmazlığı (Rh alloimmünizasyonu): Anne Rh negatif, bebek Rh pozitif olduğunda annenin bağışıklık sistemi bebeğin kan hücrelerine karşı antikor üretebilir. Bu antikorlar plasentayı geçerek bebeğin alyuvarlarını yıkar. Kell gibi başka kan grubu antikorları da benzer tabloya yol açabilir.
2. Parvovirüs B19 enfeksiyonu: Gebelikte geçirilen bu viral enfeksiyon, bebeğin kan yapımını geçici olarak baskılayabilir.
3. Daha nadir nedenler: Bebekten anneye kanama, bazı kalıtsal kan hastalıkları ve ikiz gebeliklere özgü komplikasyonlar.

Nasıl tanı konur?

Rh negatif annelerde indirekt Coombs testi ile antikor varlığı ve düzeyi takip edilir. Antikor saptandığında bebeğin beyin damarındaki kan akım hızı orta serebral arter (MCA) doppler ile düzenli olarak ölçülür. Bu hızın belirli bir eşiğin üzerine çıkması anemi şüphesini güçlendirir. Kesin tanı, ultrason eşliğinde göbek kordonundan alınan bebek kanıyla konur ve gerekirse transfüzyon aynı seansta yapılır.

İşlem nasıl yapılır?

• Ultrason eşliğinde ince bir iğne ile göbek kordonundaki toplardamara, çoğunlukla kordonun plasentaya bağlandığı noktadan girilir.
• Önce bebeğin kan değerleri ölçülür; ardından özel olarak hazırlanmış, anneyle uyumlu eritrosit süspansiyonu yavaşça verilir.
• İşlem boyunca bebeğin kalp atımı izlenir. Gerektiğinde bebeğin hareketlerini kısa süreliğine durdurmak için ilaç kullanılabilir.
• Anemi devam ettiğinde transfüzyon genellikle birkaç haftada bir tekrarlanır.

Riskleri nelerdir?

Deneyimli merkezlerde komplikasyon oranları düşüktür; ancak bebeğin kalp hızında geçici yavaşlama, girişim yerinden kanama, enfeksiyon, erken doğum eylemi veya zarların erken açılması ve nadiren gebelik kaybı görülebilir. Ağır anemide tedavi edilmemenin riskleri çok daha yüksek olduğundan karar, fayda ve riskler ayrıntılı olarak konuşularak birlikte verilir.

Korunmak mümkün mü?

Rh negatif annelerde antikor gelişimini önlemenin yolu anti-D immünoglobulin (halk arasında "kan uyuşmazlığı iğnesi") uygulamasıdır. Genellikle 28. hafta civarında ve bebek Rh pozitifse doğumdan sonraki 72 saat içinde yapılır. Düşük, kürtaj, dış gebelik, amniyosentez, karına darbe veya gebelikte kanama gibi durumlardan sonra da gerekebilir.